به گزارش سینماپرس، نشست تخصصی «ریشه‌های نورپردازی در سینمای ایران» در نخستین روز چهل و سومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران شنبه ۲۵ مهر با حضور علیرضا زرین‌دست مدیر فیلمبرداری سینما در پردیس ملت برگزار شد.

زرین‌دست در آغاز این نشست با اشاره به نقش نقاشی در شکل‌گیری شیوه‌های نورپردازی در عکاسی و سینما اظهار کرد: نقاشانی که پیش از اختراع برق فعالیت می‌کردند، در واقع منبع اصلی الهام برای عکاسان، فیلمبرداران و طراحان صحنه و لباس بودند تا با الگوبرداری از آثار آنها، فضاهای مورد نظر خود را خلق کنند. استفاده از نور طبیعی از نقاشان به حرفه فیلمبرداری و عکاسی راه پیدا کرده است. در عکاسی نیز بسیاری از تصاویر پرتره از قواعد نورپردازی کلاسیک پیروی می‌کنند؛ قواعدی که ریشه در تجربه و شیوه کار نقاشان دارند.

زرین‌دست با اشاره به اهمیت منابع تصویری در بازسازی دوره‌های تاریخی افزود: برای مثال اگر قرار باشد فیلمی درباره ۵۰۰ سال پیش ساخته شود، متأسفانه حافظه تصویری غنی و منابع کافی در اختیار نداریم. در نتیجه باید به منابعی مراجعه کنیم که بخش عمده‌ای از تصاویر آنها بر پایه آثار خارجی و طراحی‌های سیاحان و گردشگران شکل گرفته‌است، این در حالی است که در برخی مناطق غربی، منابع تصویری غنی‌تری از آن دوران وجود دارد و فیلمسازان برای بازسازی آن دوره، در وهله نخست به نقاشی‌های همان زمان مراجعه می‌کنند.

این پیشکسوت سینمای ایران در ادامه با اشاره به شیوه‌های تصویربرداری در سال‌های ابتدایی سینما گفت: پیش از رواج تجهیزات نورپردازی الکترونیکی، بسیاری از روش‌های مورد استفاده در نقاشی برای تأمین نور در سینما نیز به کار گرفته می‌شد. در فیلم‌هایی مانند آثار چارلی چاپلین تصویر اغلب حالتی تخت و بدون عمق میدان محسوس داشت. همچنین محدودیت‌های فنی مواد حساس تصویربرداری در آن دوران، امکان کنترل دقیق روشنایی و تاریکی تصویر را دشوار می‌کرد؛ محدودیت‌هایی که با پیشرفت فناوری و رواج نگاتیو به‌تدریج تغییر یافت.

زرین‌دست در ادامه با اشاره به روند پیشرفت تجهیزات فیلمبرداری گفت: پس از مدتی فیلمبرداران به‌تدریج روش‌ها و ابتکارات تازه‌ای را به کار گرفتند و دوربین‌های کوکی وارد عرصه فیلمبرداری شدند.

بسیاری از دشواری‌های فیلمبرداری با دوربین های دیجیتال رفع شد

وی ادامه داد: امروزه بسیاری از این دشواری‌ها از میان رفته است. دوربین‌های دیجیتال در اختیار فیلمبرداران قرار دارند و امکان تنظیم نور، مشاهده تصویر روی مانیتور و بررسی نتیجه کار به‌صورت مستقیم فراهم شده است. در گذشته فرایند تبدیل نگاتیو به پوزیتیو نیز مرحله‌ای جداگانه بود اما فناوری دیجیتال این مراحل را ساده‌تر کرده و امکان ارزیابی سریع تصویر را در اختیار فیلمبردار قرار داده است.

زرین‌دست با اشاره به سهولت کار فیلمبرداری در عصر حاضر خطاب به نسل جوان گفت: واقعیت این است که این دوران، عصر بسیار ساده‌تری برای فیلمبرداری و تصویربرداری است. انسان در سراسر جهان ترکیب‌بندی و تقسیم تصویر در قاب را آموخته است بی‌آنکه لزوماً کسی این اصول را به او آموزش داده باشد، بلکه بسیاری از این مهارت‌ها را با تماشای برنامه‌ها و تصاویر یاد گرفته است.

وی در ادامه با اشاره به یکی از محدودیت‌های فیلمبرداری با نگاتیو اظهار کرد: یکی از مشکلاتی که هنگام کار با نگاتیو با آن مواجه بودیم، نبود امکان استفاده آسان از نورهای ترکیبی در صحنه‌های داخلی بود. در آن شرایط از منابع نوری مختلفی استفاده می‌کردیم که هماهنگ‌کردن و تطبیق نور آنها با یکدیگر بسیار دشوار بود.

در ابتدا سراغ سوژه های ساده بروید

زرین‌دست درباره نقش سایه و منبع نور در فیلمبرداری گفت: گسترش فناوری دیجیتال باعث شده است تعداد فیلمسازان در سراسر جهان افزایش یابد و افراد بتوانند با دوربین‌های کوچک، تلفن‌های همراه و دیگر تجهیزات تصویربرداری فیلم بسازند. به همین ترتیب تعداد جشنواره‌های فیلم نیز به‌شکل چشمگیری افزایش یافته و از شمارش خارج شده است.

وی با اشاره به دشواری پرداختن به شخصیت‌های بزرگ تاریخی و فرهنگی اظهار کرد: برای مثال اگر کسی بخواهد درباره مولانا فیلم بسازد باید دست‌کم ۱۰ سال برایش پژوهش کند زیرا مولانا شخصیتی چندوجهی است و پرداختن به ابعاد مختلف زندگی و اندیشه‌های او کار آسانی نیست. پرداختن به برخی ایده‌ها و اندیشه‌ها به‌هیچ‌وجه ساده نیست بنابراین پیشنهاد می‌کنم به سراغ تصاویر و اندیشه‌هایی بروید که ساده‌تر هستند و امکان پرداختن دقیق‌تر و عمیق‌تر به آنها وجود دارد.

چهل و سومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به دبیری بهروز شعیبی از ۲۵ تا ۳۰ مهر در پردیس سینماگالری ملت برگزار می‌شود.